Akcja lekcja - Akademia Pana Kleksa cz.4

 LEKCJA 4 (lekcja dwugodzinna)

Temat: Niezwykła opowieść szpaka Mateusza.

Cel: układam plan zdarzeń opowieści szpaka Mateusza

KSU: rozwiązuję krzyżówkę; charakteryzuję bohatera; współpracuję w grupie; opowiadam historię Mateusza; redaguję ogłoszenie o zagubionym przedmiocie; uzasadniam swoje zdanie

Środki dydaktyczne: dostęp do Internetu, 5x15 ponumerowanych klamerek, piłka/kłębek wełny, karta pracy, 15 kartek z wydarzeniami do ułożenia planu zdarzeń (x5)

1. Odśpiewanie hymnu Akademii.

2. Aby poznać bohatera dzisiejszych zajęć, należy najpierw rozwiązać krzyżówkę na LearningApps (twórca Ela Ella)     Krzyżówka     

3. Zapianie tematu, poinformowanie o celu i kryteriach sukcesu, rozdajemy Kartę pracy.

4. Uzupełniamy zadanie 1 i 2 z karty pracy. 

Zadanie dodatkowe: Podziel na litery i głoski wyrazy - szpak, książę.

5. Dzielimy klasę na grupy (lub pracujemy w grupach wcześniejszych). Robimy pranie :o)

Odsyłam do wpisu Akcja inspiracja-pranie (plan zdarzeń, który młodzież miała powiesić, to zdania z zadania 3 z karty pracy - tylko każde na oddzielnej kartce)

Po sprawdzeniu poprawności uczniowie wykonują zadanie 3 z karty pracy.

6. Opowiadamy historię szpaka Mateusza. Rozpoczyna nauczyciel, w pewnym momencie przerywa i rzuca piłkę do ucznia, który ma kontynuować opowieść do momentu aż klaśniemy w dłonie. Wtedy uczeń rzuca do kolejnej osoby i ta opowiada dalej, i tak aż do końca historii.

7. Charakteryzujemy Mateusza jako księcia i jako ptaka. Można zapisać w  dwuczłonowej tabeli. Należy zwrócić uwagę na uzasadnianie cech, np. jako książę był nieposłuszny - złamał zakaz ojca, jako szpak był odpowiedzialny - pilnował harmonogramu dnia chłopców. 

8. Przypominamy/podajemy informacje, jakie powinny znaleźć się w ogłoszeniu (opis zgubionego przedmiot, gdzie był ostatnio widziany, kontakt, wypowiedź krótka)

POLECENIE Napisz ogłoszenie o poszukiwanym przez Mateusza guziku z czapki Bogdyhanów.

Sprawdzenie poprawności wykonania zadania.

9.POLECENIE Wyobraź sobie, że jesteś właścicielem czapki Bogdyhanów. W jakie zwierzę chciałbyś się zamienić? Swoją odpowiedź uzasadnij.

10. Zadanie na podsumowanie na LearningApps Tekst z lukami

11. ZADANIE DOMOWE: Wyobraź sobie, że znajdujesz czarodziejski guzik. Napisz krótkie opowiadanie pod tytułem Moja przygoda z niezwykłym guzikiem. 

DODATKOWE DLA CHĘTNYCH: Mówimy o kimś, że jest szpakowaty. Czy to określenie ma coś wspólnego ze szpakiem? Kogo nazwiesz szpakowatym?

Akcja lekcja - Akademia Pana Kleksa cz.3

 LEKCJA 3 (lekcja godzinna lub dwugodzinna)

Temat: Niezwykły nauczyciel.

Cel: opisuję pana Kleksa i jego osobliwości

KSU: współpracuję w grupie; wyszukuję informacji w tekście; wyjaśniam słowo osobliwość; rozwiązuję zagadki; opisuję wygląd i charakter profesora; piszę instrukcję; oceniam postać

Środki dydaktyczne: piegi (kółka z kartek samoprzylepnych)- rozdajemy za aktywność, karta pracy, dostęp do Internetu

Uwaga do zajęć - uczniowie pracują w grupach, warto przed lekcją przygotować sobie salę, ustawić ławki do pracy w grupach. Pracują w grupach z poprzedniego dnia lub na nowo ich dzielimy 

Przebieg zajęć.

1. Po zajęciu miejsc uczniowie tradycyjnie odśpiewują hymn Akademii. Potem zapisujemy temat, informujemy o celach i kryteriach sukcesu.

2. Rozdajemy karty pracy. Pracujemy najpierw z częścią, gdzie jest wizerunek pana Kleksa.

Karta pracy

Uczniowie pracują przede wszystkim z rozdziałem Osobliwości pana Kleksa (wyjaśniamy słowo OSOBLIWOŚĆ za pomocą słownika języka polskiego lub prosimy, by uczniowie je wyjaśnili), tam wyszukują informacji. Rozdzielamy pracę między grupy, np. pierwsza - Kim jestem? Jak się nazywam? oraz Jak się ubieram?, druga - Kim jestem? Jak się nazywam? oraz  Jak wygląda moja głowa i twarz?, trzecia - Kim jestem? Jak się nazywam? oraz  Moje niezwykłe umiejętności, czwarta - Kim jestem? Jak się nazywam? oraz Jaki mam charakter, piata - Kim jestem? Jak się nazywam? oraz Mój stosunek do uczniów. Stosunek uczniów do mnie.

Po wyznaczonym czasie następuje prezentacja. Uczniowie słuchający wypowiedzi kolegów, uzupełniają swoją kartę pracy. (Jeśli grupa skończy swoje zadanie wcześniej, a inne jeszcze pracują mogą: a) zająć się inną rubryką b) pokolorować Kleksa wg opisu)

Wspólnie uzupełniamy część Jaki mam charakter?- uczniowi podają cechy i ustnie uzasadniają wybór, zapisują na karcie tylko cechy.

3. Zabawa w rymowane zgadywanki - Co to za magiczny przedmiot pana Kleksa (wzięte od wydawnictwa Nowa Era)?

· Jest wyciągane nie bez przyczyny i wysyłane na oględziny. (oko)

· Ciągle ma coś do roboty, bo powiększa Kleksa i różne przedmioty. (powiększająca pompka)

· W kieszeniach wciąż się żarzą, lecz pana Kleksa wcale nie parzą. (płomyki świec)

· Na śniadanie Kleks go smakuje, dopiero wtedy pamięć odzyskuje. (zielony płyn)

· Kleks ich używa, kiedy gotuje, a każde danie uczniom smakuje. (kolorowe szkiełka)

4. Przechodzimy do drugiej strony karty pracy. Wyjaśniamy słowo INSTRUKCJA (tu możesz rozszerzyć lekcję o więcej zadań związanych z instrukcja, przykładowe zadania/scenariusz znajdziesz TU). Pokazujemy przykładową, np. mycia rąk.

 Wskazujemy na cechy formy: wymienienie czynności w porządku chronologicznym (najlepiej zapis w punktach), stosowanie ujednoliconej formy czasownika (jakbyś  komuś rozkazywał/a), proste, krótkie zdania.

Razem z młodzieżą uzupełniamy pierwszą instrukcję Jak złowić sny? 

Następnie w grupach piszą Jak wyleczyć starą rzecz?

5. W domu (jeśli nie zdąży się na lekcji) samodzielnie pisze uczeń instrukcję Jak przygotować obiad? (oczywiście wg Kleksa) i  uzupełnia część karty pracy Jak mnie oceniasz? Czy chciałbyś mieć takiego nauczyciela? 

Akcja lekcja - Akademia Pana Kleksa cz.2

LEKCJA 2 (lekcja dwugodzinna)

Temat: Niezwykła akademia.

Cel: opisuję Akademię Pana Kleksa i porównuję ze swoją szkołą

KSU: współpracuję w grupie; wyszukuję informacji w tekście; wyjaśniam, na czym polega wyjątkowość szkoły pana Kleksa; wyrażam i uzasadniam swoją opinię

Środki dydaktyczne: piegi (kółka z kartek samoprzylepnych)- rozdajemy za aktywność, karta pracy, dostęp do Internetu, kolorowe szkiełka, słowniki języka polskiego, fakultatywnie - kartki samoprzylepne 

Uwaga do zajęć - uczniowie pracują w grupach, warto przed lekcją przygotować sobie salę, ustawić ławki do pracy w grupach.

Przebieg zajęć.

1. Przed wejściem uczniowie losują kolorowe szkiełka, by podzielić się na grupy - wykorzystałam do tego poniższe klocki. Na stoliku leżą Słowniki języka polskiego.

2. Po zajęciu miejsc odśpiewujemy hymn Akademii.

3. Po zapisaniu tematu, podaniu celu i KSU uczniowie na podstawie Słownika wyjaśniają znaczenie słowa akademia. W zeszycie zapisują te, które oznacza szkołę. Wyjaśniamy różnicę w zapisie Akademia Pana Kleksa (wszystko dużymi literami -  nazwa własna szkoły) i szkoła pana Kleksa. 

4. Uczniowie otrzymują karty pracy. Dwie grupy pracują z rozdziałem Ta oraz inne bajki i uzupełniają Schemat budynku oraz Opis otoczenia szkoły, pozostałe grupy pracują z rozdziałem Nauka w Akademii i uzupełniają Plan dnia oraz Kary i Nagrody.

Karta pracy

Po wyznaczonym czasie grupy wymieniają się wiadomościami. (Jeżeli któraś grupa skończy wcześniej, niech pokoloruje obrazek 😀)

5. Uzupełniamy wspólnie luki w uzupełniance (Dokończ zdania opisujące Akademię). Nauczyciel czyta tekst, a uczniowie podają słowa, które powinny się znaleźć i je zapisują.

6. W grupach pracują nad prawami i obowiązkami uczniów Akademii. Po wyznaczonym czasie odczytują odpowiedzi, uzupełniają o rzeczy, których nie mieli.

7. Zapisujemy na tablicy: Szkoła pana Kleksa jest - uczniowie podają swoje określenia, które nauczyciel zapisuje na tablicy. (wersja dłuższa - uczniowie dostają kartki samoprzylepne <po 2,3> i zapisują swoje odpowiedzi, a następnie nauczyciel lub wyznaczony uczeń odczytuje)

8. Ustne wypowiedzi uczniów: Moja szkoła jest/ nie jest podobna do Akademii, bo… (wersja dłuższa -  w zeszytach rysujemy tabelę dwuczłonową i po jednej stronie zapisujemy podobieństwa, a po drugiej różnice). Nacisk kładziemy na uzasadnianie.

9. Za pomocą słownika uczniowie wyjaśniają słowo LOGO. Pokazujemy przykładowe ( ja pokazuję mojej szkoły - wyjaśniamy, dlaczego znajduje się na nim mężczyzna i cyfra)

Zadaniem każdego ucznia jest wymyślić i namalować logo Akademii. Po wykonaniu zadania wyjaśnić, dlaczego umieścił takie, a nie inne rzeczy na logu. Zadanie to może być także zadaniem domowym- wtedy uzasadnienie powinien uczeń zapisać.

10. Praca domowa (opcjonalnie - jeśli logo zostanie wykonane na zajęciach): Czy chciałbyś/chciałabyś uczyć się w Akademii Pana Kleksa? Uzasadnij swoje zdanie. Wypowiedź powinna zawierać co najmniej 5 zdań.

Przykładowe rozwiązania (od Nowej Ery):

Prawa
Każdy uczeń ma prawo do: · nauki opartej na praktycznym działaniu, obserwacji i zabawie · rozwijania wyobraźni twórczej · opowiadania swoich przeżyć i przygód · wymyślania fantastycznych historii · przedstawiania swoich snów · dobrego wypoczynku · zabawy i rozrywki na świeżym powietrzu · uczestniczenia w przygodach pana Kleksa · wyrażania swoich myśli · zaspokajania ciekawości · pomocy w nauce

Obowiązki

Każdy uczeń ma obowiązek: · sumiennie się uczyć · wzorowo się zachowywać · dbać o dobre imię Akademii · nosić mundurek szkolny, czyli granatową koszulę, białe spodnie, granatowe pończochy i białe trzewiki · nie spóźniać się na lekcje · punktualnie wstawać i zjawiać się na posiłki · uczestniczyć w apelach · oddawać panu Kleksowi senne lusterka · wykonywać przydzielone zajęcia gospodarskie · przestrzegać zasady dotyczącej sekretów pana Kleksa

Schemat dnia:

5.00 Pobudka i poranna toaleta

5.30 Śniadanie

6.00-7.00 Apel, zebranie i czyszczenie sennych lusterek przez Kleksa

7.00-12.00 Lekcje: kleksografia, przędzenie liter, nauka leczenia chorych sprzętów, lekcja geografii na świeżym powietrzu

ok. 13.00 Obiad

Godziny poobiednie Czas w parku – zabawa w poszukiwaczy skarbów

Akcja lekcja - Akademia Pana Kleksa cz. 1

     Cykl lekcji, który prezentuję na blogu, jest wypadkową kilku pomysłów, scenariuszy, które zgromadziłam przez 20 lat pracy. Nie zawsze pamiętam źródła (na pewno są tu fragmenty scenariuszy z Nowej Ery i GWO oraz karty myślograficzne Sylwii Oszczyk i Ewy Kędzior), a czasem nie pamiętam, czy sama wymyśliłam, czy od kogoś skopiowałam. Z góry przepraszam, jeśli ktoś zauważy swój pomysł. Gwarantuję za to, że prezentowane tu materiały są mojego autorstwa, jeśli nawet skądś zgapiłam, to poświęciłam czas, by sama je wykonać. 

Uwaga - przy każdej aktywności rozdajemy piegi.

LEKCJA 1 (dwugodzinna)

Temat: Zanurzamy się w cudowny świat pana Kleksa.

Cel: udowadniam, że znam dobrze utwór

KSU: odpowiadam na pytania do przeczytanego utworu; przedstawiam swoje wrażenia; omawiam świat przedstawiony

Środki dydaktyczne: list Kleksa, piegi (kółka z kartek samoprzylepnych)- rozdajemy za aktywność, żółty krawat w zielone kropki- jeśli ktoś jest niegrzeczny zakładamy mu, legitymacje uczniów Akademii, karta pracy z pytaniami, dostęp do Internetu

Przebieg zajęć.

1. Informuję młodzież, że otrzymaliśmy list od pana Kleksa. Pokazuję kopertę zaadresowaną do klasy i wyjmuję list. Proszę jednego z uczniów, by go odczytał.

List Kleksa

2. Następnie przekazuję informację, że pan Kleks poprosił mnie, bym rozdała nowym uczniom Akademii legitymacje. Uroczyście wręczam każdemu, wywołując do odbioru każdego po imieniu - ale dodaję na początku literę A. Po rozdaniu pytam dlaczego.

Legitymacja ucznia

3. Akademia Pana Kleksa ma hymn, więc ćwiczymy jego śpiewanie.

Hymn

4. Nowi uczniowie muszą wykazać się znajomością utworu, więc otrzymują kartę pracy z pytaniami - podpisują ją. Przy pytaniach, na które znają odpowiedź, stawiają plus. Następnie szukają 3 osób, które znają  odpowiedź na pytanie, na które oni nie znają.  Potem wyznaczona osoba odpowiada na pytanie, a następnie wyznacza kolejną. Jeśli nie zna ta osoba odpowiedzi, to wyznacza osobę, która odpowie – ma zaznaczone na kartce, kto zna odpowiedź.

Uwaga. Może się zdarzyć, że uczeń wpisał swoje imię, mimo że nie zna odpowiedzi na zadane pytanie. W takiej sytuacji należy omówić problem kłamstwa i odpowiedzialności za słowa.

Karta pytań

5. Opisujemy świat przedstawiony. Wprowadzam pojęcie. (Świat przedstawiony to ogół zjawisk ukazanych w dziele literackim. Elementami świata przedstawionego są: czas akcji, miejsce akcji, bohaterowie, wydarzenia) 

Czas akcji – około  pół roku do świąt Bożego Narodzenia                                                                                          

Miejsce akcji:                                                                                                                                                              

– Akademia Pana Kleksa, ul. Czekoladowa,                                                                                                            

– świat baśni „O dziewczynce z zapałkami”, „O Śpiącej Królewnie i siedmiu braciach”                                      

– Psi Raj                                                                                                                                                                    

 – Fabryka Dziur Dziurek                                                                                                                                            

Bohaterowie: Adam Niezgódka, Ambroży Kleks, szpak Mateusz, golarz Filip, Anatol i Alojzy, doktor Paj- Chi -Wo

Wydarzenia - korzystamy z LearningApps (gra nie jest mojego autorstwa)  Po ułożeniu zapisujemy w zeszycie.

Gra         

6. Opis wrażeń po przeczytaniu książki. Wykorzystanie podanego słownictwa (można wyświetlić, by dokończyli zdania lub wydrukować i tylko uczniowie uzupełniają):  

Uważam, że książka jest …………………………………., ponieważ……………….. Podobało mi się, jak/że…………………….. Nie podobało mi się…………………………… Za najciekawszą przygodą/osobą było/ była........................................

Akcja inspiracja - zamiast kartkówki z lektury cz.1

Uczę już "naście" lat. Od lat obserwuję reakcje uczniów na kartkówkę i ocenę z niej. Zdarza się, niestety dość często, że uczeń, który nie przeczytał książki tylko streszczenie lub obejrzał film, otrzymuje lepszą ocenę niż ten, który przeczytał. Czytający uczniowie powoli stawali się nieczytającymi, widząc, jak idzie cwaniakom. :( Nie chcę, by młodzież zniechęcała się do czytania, a sprawdzian z lektury się do tego przyczyniał.
"Dlaczego tak się dzieje?" - zadawałam sobie pytanie. Na własnym dziecku (czyta lektury) przetestowałam swoje wcześniejsze kartkówki. Nie odpowiadał na wiele pytań, bo nie pamiętał, nie na to zwrócił uwagę. Coś, co mi zdawało się oczywiste, jemu zbędne. Powiedział mi, że części pytań nie rozumiał lub zrozumiał opacznie. Z większości kartkówek dostałby trójkę. Sprawiedliwe? Nie.
No i trzeba dodać, że jest jeszcze coś takiego jak stres i w głowie pojawia się pustka.
Cóż więc z tym robić? Jak walczyć? Zaczęłam szukać pomysłów - co zamiast kartkówki. Oto garść pomysłów.
GRA TABOO

Dzielimy klasę na grupy. Każda otrzymuje zestaw kart. Grupa kładzie je na środku. Osoba rozpoczynająca bierze kartkę i musi naprowadzać pozostałych graczy na odpowiedź. Na górze karty znajduje się słowo do odgadnięcia, pod kreską słowa, których do wyjaśnienia hasła nie wolno użyć (tytułowe taboo). Dzieciaki nieźle muszą główkować, by pozostali zgadli. Osoba, która poradzi sobie z zagadką, zabiera kartonik z hasłem. Kolejna osoba bierze z kupki. U mnie osoba z grupy, która zbiorą najwięcej kartoników otrzymuje ocenę celującą, druga w kolejności bardzo dobre. Reszta nie dostaje ocen. Przeważnie ci, co nie przeczytali lub przeczytali mało uważnie, żałują.
Karty z "Kajka i Kokosza" pochodzą od wydawnictwa GWO, ze scenariuszy do tego komiksu. Asia Heftowicz - polonistka przy tablicy, wykonała samodzielnie taboo do "Kamieni na szaniec". LINK
KAHOOT lub QUIZIZZ, czyli gra on line
By użyć tych narzędzi, potrzebujemy Internetu. Tworzenie gier jest bardzo intuicyjne i proste. Warto przejrzeć najpierw zasoby, bo wiele quizów już powstało i można skorzystać albo na ich podstawie zrobić własny. Link do istrukcji tworzenia gry w Khoot i filmik do tworzenia Quizizz
Aby zagrać potrzebujemy też ekranu, na którym wyświetlimy pytania, a uczniowie telefony z dostępem do Internetu. Jeśli szkoła nie udostępnia uczniom swobodnego dostępu do sieci, muszą mieć swój. Przeważnie nie ma z tym problemu w klasach starszych. Dobrze jest uprzedzić dzień wcześniej, że będzie potrzebny młodzieży sprzęt z dostępem do internetu. Uczniowie dostają kod, logują się i ...grają. Kto pierwszy ten lepszy. Przyznawane są punkty nie tylko za poprawność odpowiedzi, ale i za szybkość.
Przykładowy quizz do "Starego człowieka i morza".
I "Pana Tadeusza".
LEKTURA W PUDEŁKU

Co najmniej 3 tygodnie przed omawianą lekturą należy podać uczniom kryteria sukcesu do projektu, jeśli chcemy, by było zamiast kartkówki. Uczniowie gromadzą rzeczy związane z utworem, a na pierwszej lekcji prezentują swoje skarby. Każda rzecz jest opisana, w jaki sposób nawiązuje do utworu. Prezentacja pracy uczy pokonania tremy przed publicznymi wystąpieniami.

W tym roku zrobiłam lekturę w pudełku z klasą 4 na podsumowanie. Zdjęcia przedstawiają prace moich uczniów. Przykładowe polecenie do lektury w pudełku wzięłam STĄD.
ODWRÓCONA KARTKÓWKA (a jednak)
Polega na podaniu uczniom haseł związanych z lekturą, a uczniowie muszą samodzielnie ułożyć do nich pytania, np. Goplana, wierzba, Skierka, maliny przy omawianiu "Balladyny". Taka kartkówka jest o wiele prostsza, uczeń nie musi się "wstrzelić" odpowiedzi, a tworząc samodzielnie pytania, musi odnieść się do lektury.
GRY OD WYDAWNICTWA GWO

Jeśli nie chcesz wymyślać samodzielnie gier, możesz skorzystać z gotowców wydawnictwa GWO. Ja mam sześć różnych, kupionych, gdy pracowałam w gimnazjum. Muszę dokupić sobie do podstawówki "W pustyni i w puszczy" oraz "Akademię Pana Kleksa". Wydawnictwo ma bogatą ofertę, najnowsza to "Pan Tadeusz". Czasem trzeba dokupić tylko kostkę. Z niecierpliwością czekam na kolejne.
TRZY MINUTY
O pomyśle na grę przeczytałam u Karoliny Jędrych. Nie będę powtarzać opisu gry za jej pomysłodawczynią. Kliknijcie w link i wszystkiego się dowiecie.LINK Jeszcze nie wykorzystałam, ale na pewno to uczynię. Przy najbliższym omawianiu "Balladyny".
Muszę wyznać, że nie wszystkie dzieci są zadowolone, że nie ma kartkówki, niektóre by chciały. Są to jednak jednostki. Zdecydowana większość jest zadowolona.

Akcja inspiracja - pranie

Nie mam pojęcia czy istnieje nazwa na metodę, którą zastosowałam przy okazji planu wydarzeń na języku polskim i chronologii na historii. Roboczo nazwałam to sobie "pranie".
Zacznijmy od polskiego.
Niedawno omawiałam "Akademię Pana Kleksa". Podczas lekcji o historii szpaka Mateusza układaliśmy plan zdarzeń. Zastanawiałam się, jaką drogę wybrać: wspólne układanie planu, uzupełnianie o brakujące wydarzenia czy może dać wydarzenia do ułożenia. Wybrałam opcję ostatnią. Nie chciałam jednak, by układali pocięte kawałki na stole. Chciałam wykorzystać naturalną potrzebę ruchu czwartaków i naukę przez działanie. W domu przygotowałam 5 zestawów składających się z: drewnianych spinaczy ponumerowanych od 1 do 15, kartek z pojedynczymi punktami planu, tasiemki.

Podzieliłam klasę na grupy. Poinformowałam, że ich zadaniem będzie ułożenie planu zdarzeń, zawieszenie go na sznurku poprzez spięcie odpowiednimi klamerkami i powieszenie na tablicy. Rozdałam zestawy i...zaczęło się. Nic mnie tak bardzo nie cieszy, jak widok zaangażowanych w lekcję uczniów. Jedna z uczennic po cichu skomentowała do drugiej: "Że też pani chciało się to przygotować". A ja mam, może naiwną, ale nadzieję, że jeśli uczniowie będą widzieli moje zaangażowanie, ilość energii, którą wkładam w przygotowanie się do lekcji, to im też się będzie chciało. Efekt:

Historia
To mój pierwszy rok pracy jako historyka. Łatwo nie jest. Wytłumaczenie chronologii to nie takie proste zadanie, jakby się wydawało. Postanowiłam pomóc sobie, wizualizując oś czasu i stosując metodę "prania". Tym razem wykorzystałam: dwie tasiemki, spinacze z możliwością pisania po nich kredą. Jeden kolor taśmy oznacza przed naszą erą, drugi naszej ery. Na spinaczach piszę daty, a młodzież je przyczepia w odpowiednie miejsca. Zamierzam wykorzystać też do określania wieków. Na klamerkach napiszę wiek i przyczepię do taśmy. Zadaniem uczniów będzie dopasowanie daty do wieku i przyczepienie w odpowiednie miejsce.