Akcja inspiracja - 5 propozycji lekcji polskiego bez podręcznika na początek roku

Pierwszą lekcję masz już za sobą- podałeś/aś/oś listę lektur i zasady pracy na zajęciach, a podręcznika klasa jeszcze nie ma. Znasz to? Zachodzisz w głowę, co robić z młodzieżą. Nie wiesz? Już Ci podpowiadam.

👉 1. Horoskop dla ucznia na nowy rok szkolny. (propozycja dla klas 6-8)

Temat: ,,Z gwiazd wyczytane, w zeszycie zapisane"- piszemy horoskopy na nowy rok szkolny.

Cel: tworzenie tekstu o twórczym charakterze; stosowanie charakterystycznych dla formy wypowiedzi środków językowych (metafory, czas przyszły, sugestie, rady); rozwijanie kreatywności; dbanie o poprawność językową i ortograficzną

Krótko o przebiegu zajęć: zapytaj uczniów, czy czytają horoskopy, czym się charakteryzują, jakie są jego cechy, jakie środki językowe zostały użyte. Warto pokazać przykładowy horoskop. Podaj cel zajęć - pisanie horoskopów na nowy rok szkolny. Zbierzcie i zapiszcie wspólnie odpowiedź na pytanie, co może spotkać ucznia w nowym roku szkolnym. Podziel klasę na grupy, przydziel każdej 2-3 znaki zodiaku i każ napisać 3–5-zdaniowy horoskop na przyszły rok szkolny. W tekście powinny się znaleźć: przewidywania (np. „W październiku czeka Cię niespodziewana klasówka z matematyki...”), rady lub ostrzeżenia („Nie zapominaj o drugich śniadaniach – głód to zły doradca przy sprawdzianach!”), ciekawe środki językowe (gra słów, porównania, humor). Odczytajcie na forum.

👉2.Przepis na udany nowy rok szkolny (propozycja dla klas 5-6)

Temat: Jak upichcić rok bez nudy - zdradź swój sposób na szkolne trudy.

Cel: rozwijanie umiejętność tworzenia wypowiedzi pisemnej w formie przepisu; nazywanie i opisywanie cech dobrego roku szkolnego; doskonalenie umiejętności pracy twórczej oraz wyrażania własnych opinii i myśli; utrwalenie podstawowych elementów przepisu (tytuł, lista składników, sposób wykonania) i zastosowanie ich w praktyce; współpraca w grupie

Krótko o przebiegu zajęć: jeśli jesteś odważny/a/e, to możesz przygotować małe przebranie - fartuch i chochlę, i tak ubrany/a/e powitaj uczniów słowami - ,,Dziś będziemy gotować... przepis na idealny rok szkolny! Kuchnia szkolna jest otwarta – szefowie kuchni, gotowi?”.  Przypomnijcie cechy przepisu i jego budowę, zgromadźcie przydatne słownictwo, wypiszcie składniki, jakie mogłyby się znaleźć w takim przepisie, porozmawiajcie, czego nie powinno w nim być (możecie użyć zapisu w dwóch kolumnach ,,Dodaję do przepisu"/,,Zostawiam w spiżarni"). Podziel klasę na grupy, rozdaj arkusze papieru, na którym zapiszą przepis, mogą go ozdobić rysunkami (Instrukcja dla uczniów: Napisz przepis na to, jak przeżyć rok szkolny ciekawie, bez nudy i z sukcesami. Użyj wyobraźni – możesz być zabawny, kreatywny, a nawet absurdalny, np. „dwie garście odwagi, łyżka cierpliwości, szczypta śmiechu”. Możesz dodać: wskazówki dla „gotujących”, np. „Uważaj! Nie przesól obowiązkami!”, czas gotowania, np. „Rok w temperaturze dobrej atmosfery”, porcje, np. „Porcja energii na każdy dzień”). Gotowe plakaty wywiesić w klasie. Pierwsza gazetka wykonana ;)

👉3. Ucznia autoportret własny (propozycja dla klasy 4 lub dla klasy, z którą zaczynasz pracę)

Takie zadanie pozwoli Ci poznać uczniów, karta pracy pomoże tym bardziej nieśmiałym na otwarcie się, by o sobie opowiedzieć.

Temat: Kim jestem? Mój portret słowami malowany.

Cel: rozwijanie umiejętności opisywania samego siebie, kształtowanie świadomości własnych cech, zainteresowań, emocji i marzeń, rozwijanie wyobraźni oraz twórczego myślenia, doskonalenie umiejętności tworzenia krótkiej wypowiedzi pisemnej/ustnej

Krótko o przebiegu zajęć: wyjaśnienie pojęcia autoportret; rozmowa o tym, czy łatwo mówić o sobie, czy warto znać swoje mocne i słabe strony; rozdanie kart pracy, na tablicy multimedialnej można wyświetlić listę przykładowych cech, emocji, pasji, kartę mogą ozdobić swoimi rysunkami; po wypełnieniu karty uczniowie przedstawiają się nauczycielowi; by zachęcić młodzież do mówienia, nauczyciel może wcześniej uzupełnić kartę i na jej podstawie opowiadać o sobie; warto podkreślać podobieństwa zainteresowań/ upodobań, by uczeń poczuł z nauczycielem więź

Przykładowe karty pracy do pobrania od

Historia na kartach (dla klasy 4)

Dzieckiem bądź (dla klasy 4)

Sylwii Oszczyk (dobra dla starszych klas)

👉4.Sketchnoting - sposób na notatkę (propozycja dla klas 5-7)

Temat: Czy rysunek może być notatką? (wprowadzenie do sketchnotingu/myślografii)

Cel: wprowadzenie uczniów do pojęcia sketchnotingu jako alternatywnej formy notowania, rozwijanie kompetencji wizualnego myślenia i kreatywnego zapisywania informacji, zachęcenie uczniów do indywidualnego sposobu organizowania wiedzy

Krótko o przebiegu zajęć: prezentacja pojęcia sketchnotingu, pokazanie przykładu sketchnotek; omówienie podstawowych elementów (ikon, strzałek, liter, ramek, banerów); wspólne rysowanie 10 ikon i zapisanie przykładowego znaczeń, np. żarówka-pomysł, gwiazdka-ważne, zegar- czas akcji, znacznik jak na googlemaps - miejsce akcji; przeczytaj uczniom krótki tekst, na podstawie którego będą tworzyć swoją pierwszą prostą wizualną notatkę; po stworzeniu - prezentacja prac chętnych uczniów 

Możesz skorzystać z prezentacji Justyny Dudzik

Na potrzeby zajęć przygotowałam krótką ulotkę ,,Jak dbać o zdrowie psychiczne". Możesz wykorzystać KLIK

👉5. List do polonistki (propozycja dla klas 5-8)

Tylko dla odważnych nauczycieli ;)

Temat: Głos ucznia ma znaczenie, czyli list ucznia do nauczyciela o oczekiwaniach wobec lekcji języka polskiego

Cel: zachęcenie uczniów do współtworzenia lekcji poprzez wyrażenie swoich oczekiwań, odczuć i potrzeb dotyczących zajęć; rozwijanie umiejętności formułowania myśli w sposób jasny i uprzejmy; doskonalenie umiejętności stosowania zasad pisania listu; refleksja nauczyciela nad własnym warsztatem pracy; 

Krótko o przebiegu zajęć: informujemy młodzież o celu zajęć i zachęcamy do szczerości; by uniknąć obaw uczniów przed poniesieniem konsekwencji za szczerość, możemy użyć anonimowej ankiety, używając, np. answergarden - przykładowe pytania: ,,Czego oczekujecie po lekcjach języka polskiego w tym roku? Co Wam się dotąd podobało, a co nie? Jakie formy pracy lubicie? Czego chcielibyście unikać?"; przypomnienie zasad pisania listu oraz stylu, jaki należy przyjąć, pisząc do osoby starszej, niespokrewnionej; zadanie dla uczniów-  ,,Napisz list do nauczyciela języka polskiego, w którym: opiszesz, jak czujesz się na lekcjach języka polskiego (emocje, nastroje, nastawienie), przedstawisz swoje oczekiwania wobec zajęć, zaproponujesz ewentualne zmiany, pomysły lub tematy, które Cię interesują (można wyświetlić na tablicy interaktywnej); dobrowolne odczytanie listu; podziękowania za szczerość

(Można wprowadzić „skrzynkę listową” – uczniowie wrzucają listy anonimowo lub z podpisem. Warto na kolejnej lekcji nawiązać do treści listów i pokazać, że zostały przeczytane i docenione.)

Jeśli propozycji Ci za mało, to sięgnij po  lekcję o rodzajach literackich.

Akcja lekcja - pierwsza (ponownie) lekcja polskiego w klasie 8

Kolejny rok z klasą. Znów musisz opowiedzieć uczniom o zasadach pracy, choć oni je doskonale znają. Ty się ,,produkujesz" przez 45 minut, młodzież próbuje nie zasnąć. Obie strony odgrywają swoje role. Kończą się zajęcia i ??? Co zyskałeś/aś tą lekcją? Co wynieśli z niej Twoi uczniowie? Jaki był wymierzalny cel zajęć?

Jeśli zadałeś/aś sobie choć raz podobne pytanie, to może rozwiązaniem na tę bolączkę będzie poniższy pomysł na lekcję.

Temat: Instrukcja obsługi języka polskiego, czyli jak działa dobra lekcja.

Cel: formułuję zasady obowiązujące na lekcji języka polskiego

KSU: wiem, czym jest instrukcja i do czego służy; potrafię napisać instrukcję z zastosowaniem punktów, trybu rozkazującego i jasnych wskazówek; umiem żartobliwie, ale celnie, bez obrażania przedstawić zasady pracy na lekcji języka polskiego; moja instrukcja jest czytelna, zrozumiała i zabawna 

Środki dydaktyczne: przykładowa instrukcja do wyświetlenia, tablica multimedialna, karta pracy

Przebieg zajęć.

1. Jeśli to pierwsze spotkanie z klasą po wakacjach, to warto poświęcić kilka chwil, a nawet całą godzinę, na rozmowę z młodzieżą o tym, jak upłynął im czas, co robili, czy tęsknili (są tacy, sama do nich należałam), czy spotkały ich jakieś przygody, poznali nowych ludzi. Nikt mnie nie przekona, że to marnowanie czasu. To ważny punkt budowania relacji między młodym człowiekiem a nauczycielem. Wszak, że posłużę się nieco wyświechtanym, ale ciągle aktualnym sloganem - Edukacja to RELACJA.

2. Łatwo wtedy nawiązać do własnych wakacyjnych doznań. Ja np. mówię, że wędrując po górach , w jednym ze schronisk w toalecie znalazłam taką oto instrukcję. Zazwyczaj jest trochę śmiechu i szoku.

(Jeśli uważasz, że moja jest szokująca i nie wypada takowej pokazywać, możesz znaleźć w Internecie jakąkolwiek, np. mycia rąk.)

Po opadnięciu emocji prowadzę rozmowę kierowaną:

- Co przedstawia instrukcja?

- Co oznaczają kolejne rysunki?

- Czy można ją uznać za skuteczną? Dlaczego?

- Co jest śmieszne, a co celne?

- Jakie można wysnuć wnioski? 

3. Informuję, że na dzisiejszych zajęciach powinnam im przedstawić zasady pracy na lekcjach, ale ponieważ oni je doskonale znają, pracujemy wszak x lat ze sobą, to oni napiszą instrukcję. Podaję temat, cel i KSU.

4. Uczniowie otrzymują polecenie napisania instrukcji obsługi języka polskiego, czyli zbioru zasad obowiązujących na zajęciach. Mogą pracować w parach. Przedtem jednak warto na tablicy zapisać wskazówki do pracy:

- nadaj instrukcji tytuł,

- używaj trybu rozkazującego,

- pisz w punktach,

- zadbaj o czytelność, jasne wskazówki, poprawność ortograficzną, językową i interpunkcyjną,

- użyj humoru, ale nie obrażaj,

- możesz dodać zabawne rysunki.

Potem uczniowie przystępują do pracy. Powinno im to zająć 20 minut.

(Słabszym klasom możesz dać do uzupełnienia kartę pracy)

Kartę pracy znajdziesz TUTAJ.

5. Chętne osoby/pary prezentują swoje instrukcje. Młodzież rozmawia o tym, co było najtrafniejsze, co najzabawniejsze, a co najbardziej przydatne.

6. Na koniec daję trzy pytania ewaluacyjne (mogą być w formie ankiety online, np. na answergarden):

- Co zapamiętałeś/aś z dzisiejszej lekcji?

- Czy łatwo było pisać instrukcję? Dlaczego?

- Która zasada Twoim zdaniem jest najważniejsza na lekcji polskiego?

PS. Dawno temu pisałam o tym, jak przedstawiałam zasady pracy na zajęciach - poprzez m.in. Instrukcję obsługi Twojej nauczycielki ;) Jeśli jesteś zainteresowany/a, zajrzyj TUTAJ.

Akcja inspiracja - czerwiec, końcówka roku szkolnego. Co robić?

 Czerwiec to najtrudniejszy miesiąc w edukacji. Po wystawieniu ocen (czasem od razu po proponowanych!) liczba uczniów coraz mniejsza. Nauczyciel przychodzi na zajęcia, a tam garstka klasy. Młodzież prosi, by zrobić ,,luźną" lekcję, co w praktyce oznacza- ,,Włącz Pani jakiś film i daj posiedzieć na telefonie". Potem przychodzą do domu i mówią, że nauczyciele nic nie robią (mam licealistę w domu, pewne ;) źródło wiedzy). Brzmi znajomo? 

Zawsze szukałam alternatywy na ten czas, bo nie lubię go marnotrawić. Jeśli myślisz podobnie jak ja, a pomysłów na czerwcowe lekcje nie masz, to ten wpis jest dla Ciebie.

👉Gra PAŃSTWA- MIASTA, ale w wersji polonistycznej

Rozdajemy uczniom karty pracy (poniżej link do pobrania dwóch wersji kart - gramatycznej i lekturowej). Gramy jak w klasyczne Państwa-Miasta, czyli: jeden z uczestników recytuje w myślach alfabet. Moment, w którym zaczyna mówić alfabet musi być wyraźnie przez niego zaznaczony - najczęściej oznacza start literami wypowiadanymi na głos - XYZ. W czasie, gdy jedna osoba recytuje alfabet, inna, wcześniej wybrana i ustalona z resztą graczy, przerywa w dowolnym momencie mówiąc: STOP. Słowo stop zatrzymuje alfabet na konkretnej literze i od niej zaczyna się zabawa. Jeśli uczestnikowi recytującemu alfabet nie przerwie drugi gracz, a w między czasie wymówi cały alfabet, zaczyna go w myślach recytować od początku - do momentu, aż nie padnie słowo stop. Alfabet powinien być wymawiany bez takich liter jak: Ą, Ę, Ń, Ó, Q, V, X, Y. Wybór litery rozpoczynającej grę stanowi sygnał dla pozostałych graczy, by rozpoczęli uzupełnianie tabelki. Każdy z uczestników wpisuje teraz w ustalone pola w kolumnach słowa zaczynające się na wybraną w losowaniu literę, które muszą pasować też do kategorii. Czas kończy się w momencie zakończenia uzupełniania tabelki przed pierwszego gracza. Wtedy informuje on resztę uczestników, że już zakończył wpisywanie i pozostali mają jeszcze od tego momentu jakiś krótki czas, np. odlicza do 20.Liczenie punktów odbywa się po upływie wyznaczonego czasu na uzupełnienie kolumn. W tym momencie każdy z graczy po kolei odczytuje słowa, które dopasował do poszczególnych kategorii. Jeśli okaże się, że w danej kategorii nikt nic nie wymyślił (oprócz gracza, który wszystko uzupełnił), otrzymuje 15 punktów. Po 10 punktów przyznaje się za wpisanie w tabelkę słowa, które się nie powtarza wśród innych graczy. 5 punktów należy się osobie, która ma to samo słowo co inny gracz. Jeśli gracz nie wpisał poprawnego wyrazu lub w ogóle nic nie napisał, otrzymuje zero punktów. Wygra ten, kto zdobył najwięcej punktów po całej rozgrywce.

LINK DO KARTY PRACY(darmowe)

👉Świadectwa szkolne bohaterów lektur (pomysł od Karoliny Strógarek, blog Niecodzienność szkolna)

Uczniowie uwielbiają nas naśladować, więc daj im tę szansę, by się wykazali jako nauczyciele i wystawili bohaterom świadectwa. Samodzielnie niech wymyślą nazwy przedmiotów, których mogli się uczyć bohaterowie (w przypadku Akademii Pana Kleksa czy Syzyfowych prac będzie to łatwiejsze) i wystawią im oceny. Przedmioty mogą być szalone, np. w przypadku Małego Księcia język przyjaźni, ważne, by nawiązywały do lektury.  Prace można wykonać w grupach/parach/indywidualnie. Potem uczniowie odczytują świadectwa na ,,Radzie Pedagogicznej".

LINK DO KARTY PRACY (płatne)

👉Zgaduj-zgadula, jak to lektura, czyli polonistyczne emoji

Wykorzystując emoji z Internetu, możesz przygotować karty pracy z ikonkami, na podstawie których uczniowie będą musieli podać tytuł utworu i określić, z jakim wydarzeniem kojarzy im się obrazek. W ósmej klasie możesz wykorzystać taką kartę do powtórki przed E8.

LINK DO KARTY PRACY (darmowy)

👉Polonistyczne bingo

Bingo to świetny sposób, by powtórzyć materiał z danego roku z różnych działów. Poniżej zapisałam zasady gry oraz podaję Wam link do przykładowego bingo dla klasy 4. Karty do gry wygenerowałam w  generatorze myfreebingocards.com

Zasady gry
Każdy uczeń otrzymuje inną planszę z hasłami.
Nauczyciel losuje po kolei definicje, zagadki lub przykłady.
Uczeń skreśla hasło, które jego zdaniem pasuje do przeczytanej wskazówki.
Wygrywa ten, kto jako pierwszy skreśli całą linię poziomą, pionową lub ukośną.

LINK DO BINGO DO KLASY 4 (darmowe)

LINK DO INSTRUKCJI DLA NAUCZYCIELA 

👉Gramy w SYNONIMY

Odsyłam w tym celu do starego wpisu KLIK